KALAYCILIK, CAN ÇEKİŞİYOR

İlçeni Tek Kalaycısı, Asrın Felaketi Sonrası Yaşanan Büyük Yıkım Sonrasında Deniz Mahallesi Yaşar Kemal Caddesi'nde

Kalaycılık, insanlık tarihinde köklü bir geçmişe sahip olan ve günümüzde hala varlığını sürdürme mücadelesi veren önemli bir meslektir. Özellikle Samandağ gibi tarihi ve kültürel zenginliği olan bölgelerde, kalaycılık geleneksel bir uğraş olarak değerini korumaktadır.

Özellikle geçtiğimiz haftayı bayramlarla geçiren ilçemizde kalaylanmayı bekleyen bayram kazanları depremde iş yerini kaybeden İlçemizin tek kalaycısı Arpacı Kalaycılık faaliyet gösteremiyordu. İlçemizde Hz. Hıdır Türbesinin bakımı ile ilgilenen Mehmet Ali Dönmez’in Deniz Mahallesi Yaşar Kemal Caddesi'nde ilçemizin tek kalaycısı Arpacı Kalaycılık Sahibi Sertal Arpacı’ya yer göstermesi ile bayram kazanlarımızın yeniden temizliği sağlanmaya başlandı.   

Kalaylama çalışması yaparken bilgi aldığımız Kalaycı Ustası, “Kalaycılık, metallerin özellikle kalayın (Tl) koruyucu bir tabaka ile kaplanması işlemidir. Bu işlem metal yüzeylerin paslanmasını önlemekte ve estetik açıdan da daha çekici hale getirmektedir. Geleneksel olarak kalaycılık, ustalık gerektiren bir sanattır ve ustalar genellikle bu beceriyi uzun yıllar süren deneyimlerle kazanmaktadır.

Samandağ gibi yerlerde kalaycılığın tarihi kökenleri çok eskilere dayanmaktadır. Bu meslek, geçmişten günümüze aktarılan bilgi ve tecrübelerle bugünlere gelmiş ve hala yaşatılmaktadır. Özellikle el işçiliği ve detaycılık gerektiren kalaycılık, bölgede kültürel mirasın önemli bir parçası olarak kabul edilmektedir.

Kızım, Kalaycılık mesleği, zamanla teknolojinin ilerlemesiyle birlikte bazı değişikliklere uğramış olsa da, temel prensipleri ve el işçiliği gerektiren özelliği korunmaktadır. Günümüzde birçok metal eşya, kalaycılık işlemine tabi tutularak hem korunmakta hem de görsel olarak zenginleştirilmektedir.

Samandağ'da kalaycılık, bölgenin ekonomik ve kültürel yapısına önemli katkılar sağlamaktadır. Bu meslek, geleneksel el sanatlarının yaşatılmasına ve kültürel kimliğin korunmasına da destek vermektedir. Ayrıca turizm açısından da önemli bir çekim noktası oluşturabilir, zira ziyaretçiler geleneksel kalaycılık tekniklerini gözlemleyip yerel ustaların eserlerini inceleme fırsatı bulabilirler.

Samandağ'da kalaycılık sadece bir meslek olarak değil, aynı zamanda bir kültürel miras ve sanat biçimi olarak da büyük önem taşımaktadır. Bu meslek, geçmişten günümüze uzanan köklü bir geçmişe sahip olup, bölgenin kültürel dokusunun ve ekonomisinin bir parçası olarak varlığını sürdürmektedir”dedi.

Zanaatı öğrenen işçi durumunu sorduğumuz Usta, “hanım kızım ne yazık ki, Samandağı’nda kalaycılık, geleneksel zanaatların azaldığı günümüzde, özellikle genç nesiller arasında ilgi görmeyen bir meslek oldu çıktı. Kalaycılık, metal eşyaların korunması ve estetik görünümünün sağlanması açısından önemli olsa da, bu mesleği icra edenlerin sayısı giderek azaldı.

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte, daha modern ve hızlı üretim yöntemleri tercih edilmekte ve el işçiliğine dayalı meslekler geri planda kalmaktadır. Kızım, Kalaycılık işçisi bulmak zorlaşırken, bu zanaatın geleceği de belirsizliklerle dolu. Samandağı’nda bayram kazanları kaynadıkça bu alanda ekmek var” dedi.

16 yaşından beri Kalaycılık işinde faaliyet gösterdiğini ifade ederek sözlerini sürdüren usta, Kalaycılık mesleğini atadan öğrendiğini belirterek bugün can çekişen bu mesleğin devamı için eleman yetiştirmeye hazır olduğunun altını çizdi. Usta, kimsenin bu mesleğe ilgi duymadığının üzüntüsünü yaşadığını belirtti.

‘Daha önceleri genellikle manda derisinden yapılmış hava üfleyen körüklerin ateşin harlanması yöntemi ile çalıştığımız tezgahımızda bugün ateşi çağın gereksinimleri doğrultusunda kullanmaktayız’ diyen Kalaycı Ustası, “tavlanma, temizlenme ve kalaylanma olarak üç aşamada gerçekleştirdiğimiz işimiz artık nadir bir biçimde gelen talepler doğrultusunda hizmet vermektedir. Eski dönemlerde çok kullanılan ama günümüzde alüminyum gereçlere yenik düşen bakır tencere ve mutfak gereçlerinin kalay kaplanması sağlık açısından büyük önem arz etmektedir.

Sağlık anlamında da önem teşkil eden kalaycılık günümüzde bakır künefe tepsileri ve köylerde tuzlu yoğurt pişirilen bakır kazanlarda uygulanmaktadır. Aile büyüklerimin ve benim uzun süre geçimimi sağlayan bu mesleğin unutulmaya yüz tutması beni üzmektedir. Daha önce Halk Eğitim Merkezinden Kalaycılığın devamı için kurs açılması çalışması yapıldı ama sanırım ilginin olmaması bu projeyi hayata geçiremedi. Ancak, kültürel miras açısından önemli bir yere sahip olan kalaycılık, gençlerimiz tarafından tercih edilmeli. Bugünün gençleri beden ve kafa yormadan kolay para kazanma derdinde. Bunda ailelerin payı büyük. Nihayetinde ağaç yaşken eğilir değil mi kızım? Aileler bu memlekete bir doktorun ihtiyaç olarak görüldüğü gibi zanaatlarında ihtiyaç olduğunu kabul etmeli. Dileyen bize Deniz Mahallesi Yaşar Kemal Caddesindeki adresimizden dileyen de 0537 431 27 57 nolu telefondan ulaşabilir ” dedi.

Ümit Dadük Sağaltıcı