MÜCBİR SEBEB UZATILSIN ÇAĞRISI

Hatay'da yaşanan mücbir sebep durumu, esnaf ve vatandaşları büyük bir endişe içine sokmuş durumda. 2023 yılındaki Kahramanmaraş merkezli büyük deprem felaketi, Hatay’ı en çok etkileyen iller arasında yer almış ve şehrin altyapısı, binaları ve ticaret hayatı büyük ölçüde zarar görmüştü.

Deprem nedeniyle, Hatay'daki ticaret hayatı büyük bir duraklama noktasına gelmişti. Ancak, deprem bölgesindeki normalleşme sürecine katkı sağlamak amacıyla devlet, belirli bir süre için mücbir sebep ilan etmiş ve bu durum, esnaf ve vatandaşlara çeşitli kolaylıklar sağlamıştı. Mücbir sebep hali, vergi ödemeleri ve diğer finansal yükümlülüklerin ertelenmesi, mülk sahiplerinin kiralarını azaltma gibi düzenlemelerle vatandaşların yükünü hafifletmişti. Ancak, bu sürecin ne zaman sonlanacağı ve vatandaşların bu süreçten ne kadar daha faydalanabileceği konusunda ciddi bir belirsizlik söz konusu.

Esnafın Endişeleri ve Süre Uzatım Talepleri
Hatay’daki esnaf, mücbir sebep süresinin sona ermesiyle birlikte yeniden büyük bir mali yükle karşı karşıya kalacağını düşünüyor. Deprem nedeniyle büyük zarar gören işletmeler, normalleşme sürecine adapte olmakta güçlük çekiyorlar. Birçok işletme, dükkanlarını açabilmek için gerekli onarım ve tadilatları yapmakta zorlanıyor ve bu süreç oldukça uzun sürüyor. Ayrıca, ekonomik istikrarsızlık ve yüksek enflasyon oranları, esnafın zaten daralan bütçesini daha da sıkıştırmış durumda. Esnaf, devletin mücbir sebep süresini uzatmasını ve bu şekilde, yeniden işlerini toparlama noktasında onlara daha fazla zaman tanınmasını talep ediyor.

Mücbir sebep hali, özellikle vergi yükümlülükleri, SGK primleri, faizlerin ertelenmesi gibi ekonomik destekler sağlamıştı. Ancak, mücbir sebep süresinin bitmesiyle birlikte esnaf, bu yükümlülüklerin yeniden başlayacak olmasından endişe ediyor. Birçok esnaf, normalleşme sürecine girilse bile, şehrin hala eski düzenine kavuşmadığını, ticaretin yeterince hareketlenmediğini ve gelirlerinin eski seviyelere ulaşmadığını belirtiyor. Bu durum, onların borçlarını ödemekte zorluk çekmelerine, çalışanlarına maaş ödemelerinde aksamalara ve iş yerlerini ayakta tutmada güçlükler yaşamalarına sebep oluyor.

Vatandaşların Görüşleri ve Talepler
Hatay’daki vatandaşlar da benzer şekilde mücbir sebep süresinin uzatılmasını istiyor. Depremzedelerin hala konutlarını tam anlamıyla onaramamış ve yeniden yerleşim yerlerine dönmemiş olmaları, bu taleplerin arkasında yatan ana sebepler arasında yer alıyor. İnsanlar, geçici barınma alanlarında ya da çadırlarda yaşamaya devam ederken, işyerlerini de açacak durumda değiller. Ekonomik olarak zor günler geçiren vatandaşlar, özellikle kiralarını ödeyebilmek ve temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için ek bir süreye ihtiyaç duyuyorlar.

Deprem nedeniyle psikolojik olarak da büyük bir yıkım yaşayan Hataylılar, aynı zamanda günlük hayatlarını sürdürebilmek için fazladan bir yükle karşılaşmak istemiyorlar. Mücbir sebep hali, onlara yalnızca maddi değil, aynı zamanda manevi açıdan da bir destek sağlamıştı. İnsanlar, bir nebze de olsa rahat nefes alabilmek ve yeniden toparlanabilmek için devletin süreci uzatmasını talep ediyorlar. Bu talepler, sadece maddi destek değil, aynı zamanda vatandaşların güvenli ve sağlıklı bir şekilde eski yaşamlarına dönebilmesi için zaman kazanma isteğinden kaynaklanıyor.

Yetkililer ve Devletin Tutumu
Devlet yetkilileri, mücbir sebep süresinin uzatılması konusunda çeşitli değerlendirmeler yapıyor. Hatay’ın normale dönmesi için büyük bir çaba sarf edildiği ve birçok alanda iyileştirmelerin yapıldığı belirtiliyor. Ancak, mücbir sebep süresinin uzatılmasının, ekonomik denetim ve mali yönetim açısından bazı olumsuz sonuçlar doğurabileceği de ifade ediliyor. Uzun süreli ertelemelerin, hem devletin gelirlerinde eksilmeye yol açabileceği hem de ekonomik sistemin normale dönmesini engelleyebileceği belirtiliyor. Yine de, esnaf ve vatandaşların yaşadığı zorluklar göz önünde bulundurulduğunda, hükümetin bu konuda daha esnek bir yaklaşım sergileyebileceği düşünülüyor.

Ayrıca, Hatay’daki yerel yönetimlerin ve sivil toplum kuruluşlarının da bu taleplere kulak vermesi bekleniyor. Bu gruplar, halkın taleplerini daha etkin bir şekilde dile getirmek ve yetkililere iletmek için çeşitli platformlar oluşturuyorlar. Vatandaşlar ve esnaf, devletin bu süreci uzatması durumunda, sadece ekonomik yükümlülüklerin ertelenmesinin değil, aynı zamanda psikolojik desteklerin de sunulmasının önemine dikkat çekiyorlar.

Hatay’daki mücbir sebep hali, depremden etkilenen vatandaşlar ve esnaf için büyük bir rahatlama kaynağı olmuştu. Ancak, sürenin sona ermesiyle birlikte ortaya çıkan endişeler, sürecin uzatılmasını gerektiren ciddi bir durum oluşturuyor. Hem esnaf hem de vatandaşlar, normalleşme sürecine adaptasyon noktasında daha fazla zamana ihtiyaç duyuyorlar. Devletin bu talepleri dikkate alarak, bölgedeki ekonomik ve sosyal iyileşmeyi hızlandıracak adımlar atması, Hatay’ın yeniden ayağa kalkması için kritik bir öneme sahip olacak.

Ümit Dadük Sağaltıcı