ENGELLİ mi? “ÖZEL BİREY” mi demek!

Bakış Açısı

Uzun zaman düşündüm, size seslenirken nasıl bir köşe adı kullanabilirim diye! Sonra sonra en doğrusu, hepimizin aynı cepheden düşünmediğini bilen bir yerden köşe yazılarımı ‘Bakış Açısı’ adıyla yayınlamak olsun dedim. Ben bu adı beğendim, sizin de beğeneceğinizden adım gibi eminim.

Gelelim konumuza, “Toplumda uzun yıllardır kullanılan bazı terimler, zamanla insanların algılarını şekillendirir ve bazı kavramlar, bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde, önyargılara yol açabilir. Bu bağlamda, "engelli" yerine "özel birey" teriminin kullanılması, hem dilsel hem de toplumsal anlamda önemli bir dönüşümün simgesi olabilir. İnsanların yaşamlarını daha iyi anlayabilmek ve saygı gösterebilmek için, dilin gücünü doğru bir şekilde kullanmak gerekir. Sizce de "Özel birey" terimi, engelli bireyleri tanımlarken kullanılan geleneksel dilin sınırlamalarından kaçınarak, onları toplumun değerli ve eşit bir parçası olarak kabul etmeyi amaçlamaz mı?.

“Engelli” kelimesi, Türkçe’de, bedensel ya da zihinsel olarak fiziksel ya da psikolojik sınırlamaları olan bireyleri tanımlamak için yaygın olarak kullanılıyor. Ancak, dilde kullanılan bu tür terimlerin, sadece kişileri tanımlamakla kalmadığı, aynı zamanda o kişilere karşı toplumsal bir tutum geliştirmeye sebeb olduğu kanısındayım. “Engelli” kelimesinin bazı bireyler tarafından olumsuz algılanması, bu kelimenin bir eksiklik veya yetersizlik anlamı taşımasıyla ilgilidir. Bununla birlikte, engelli kelimesi yerine kullanılan "özel birey" ifadesi, söz konusu bireyleri yalnızca bir eksiklikten ibaret görmek yerine, onların benzersiz ve değerli yönlerine odaklamamıza vesile olmaz mı?

Bence, "Özel birey" terimi, toplumda her bireyin kendine has yetenekleri, güçlükleri ve özellikleri olduğu gerçeğine dayanarak, bu bireylerin farklılıklarını kutlar. Bu kavram, engelli bireylerin topluma katkı sağlayabilen, kendi potansiyellerini en iyi şekilde kullanabilen bireyler olarak görülmesini teşvik eder. Böylece, özel bireylerin potansiyellerini gerçekleştirebilmeleri için daha fazla fırsat yaratılabilir. Çok ilginç bir soru gibi gelebilir size ama sormadan da edemiyorum, Engelli kelimesi sadece bana mı negatif hissettiriyor.

Hele hele o 3 Aralık’ta mesaj yayınlayanlar yok mu; engellilik kutlanacak bir şey mi? Hele hele bazı ebeveynelin çocukları ile atışmalarına şahit oluyorum. Öyle incitici-ayrıştırıcı ki kullandığı kelime;  “oğlum ya da kızım engelli misin sen? Kafan almıyor mu? o zaman insan gibi davran!” Nasıl, bu ifadeler sarsıyor dimi insanlığımızı?

Dil diyorum dostlar, toplumsal algıyı şekillendiren en önemli araçlardan biri. "Engelli" gibi etiketler, bazen kişilerin toplumsal statülerini ve rollerini sınırlayabilir. Özellikle medya ve toplumsal ilişkilerde kullanılan dil, bireylerin ve grupların nasıl algılandığını derinden etkiler. Bu sebeple, dilde yapılacak küçük değişiklikler bile büyük toplumsal dönüşümler yaratabilir. "Özel birey" ifadesi, bu dönüşümün bir parçasıdır. Bu terim, engelli bireylerin toplumda saygı görmek, eşit fırsatlar elde etmek ve kendilerini ifade etmek haklarına sahip oldukları gerçeğini vurgular.

Anneler – babalar – eğitimciler – dostlar, bir kişinin fiziksel ya da zihinsel farklılıkları, onun değerini ya da toplumsal katkısını azaltmaz bunu bizler kullandığımız dille anlatabiliriz. "Özel birey" terimi, bu bireylerin potansiyellerine ve bireysel kimliklerine değer veren bir dil kullanma biçimidir. Toplumun her bireyine saygı göstermesi gerektiği anlayışı, dilin bu şekilde dönüştürülmesiyle daha güçlü bir şekilde pekiştirilebilir.

Eğitim, dilin gücünü anlamak ve toplumsal bilinç oluşturmak için önemli bir araçtır. Okullarda, ailelerde ve medyada kullanılan dilin, özel bireylerin haklarına, değerlerine ve potansiyellerine dair daha doğru bir farkındalık yaratılması sağlanabilir.

"Özel birey" terimi, engelli bireyleri tanımlarken kullanılan dilde önemli bir değişimi simgeler. Bu değişim, sadece bir terim değişikliğinden ibaret olmayıp, toplumsal bilinçte, algılarda ve bireylere yaklaşımda daha derin bir dönüşümün işaretidir. Bu değişim, daha kapsayıcı ve saygılı bir toplum yaratmaya katkı sağlayabilir.

Ümit Dadük Sağaltıcı